Kościół

Rys historyczny parafii i kościoła

Wieś Uszew została założona przez księcia Bolesława Wstydliwego w 1255 r. W XIV w. jest wspominana jako „civitas”, czyli miasto. Parafia powstała pod koniec XIII stulecia, a pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1325 r. Dawny, drewniany kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, wybudowany w latach 1325 – 1327, spłonął pod koniec XVIII w. od uderzenia pioruna. Na jego miejscu w latach 1801 – 1806 wybudowano obecny, murowany z cegły, pw. św. Floriana Męczennika. Konsekrował go bp Grzegorz T. Ziegler 13 VI 1824 r. Patron kościoła zapewne w zamyśle wiernych miał chronić go przed nowym ewentualnym pożarem.

Kościół reprezentuje styl barokowo-klasycystyczny. Najstarszy z ołtarzy to późnobarokowy, XVIII-wieczny ołtarz boczny z wizerunkiem Matki Bożej z Dzieciątkiem i ruchomym obrazem Matki Bożej Różańcowej. Ołtarz ten pochodzi z poprzedniego kościoła, gdzie był ołtarzem głównym. Pozostałe ołtarze pochodzą z XIX w. W ołtarzu głównym znajduje się obraz patrona parafii św. Floriana (1871 r., autor J. Zinkiewicz) oraz zasuwany obraz Ukrzyżowania (1803 r.), natomiast w zwieńczeniu obraz Św. Trójcy. Ołtarz zdobią cztery figury niewiast przedstawiające cnoty kardynalne: roztropność, sprawiedliwość, wstrzemięźliwość i męstwo. Od strony północnej znajduje się ołtarz z wizerunkiem św. Antoniego. Są w nim figury św. Bonawentury i bł. Jakuba Strzemię, a w zwieńczeniu popiersie św. Franciszka z Asyżu. Po przeciwległej - południowej stronie - został umieszczony ołtarz z figurą Serca Pana Jezusa i ruchomym współczesnym obrazem Jezusa Miłosiernego. Na ścianie obok ołtarza znajdują się figury św. Jakuba oraz św. Rocha. Na uwagę zasługuje rokokowa ambona z figurami Chrystusa Dobrego Pasterza i czterech ewangelistów.

Ornamentalno-figuralna polichromia kościoła została wykonana przez artystę malarza Jana Witkowskiego w latach 1942 – 1945. Przedstawiono na niej sceny biblijne oraz wizerunki świętych.

Kościół zdobią współczesne witraże wykonane w Krakowskim Zakładzie Witrażów S.G. Żeleński. Przestawiają one: bł. Ks. Romana Sitkę, św. Faustynę Kowalską, św. Jana Pawła II, bł. Marię Teresę Ledóchowską oraz bł. Karolinę Kózkę.

Na wieży kościelnej znajdują się trzy dzwony: Maryja, Florian i Kazimierz. W latach 2000 – 2018 kościół został gruntownie odnowiony wewnątrz i na zewnątrz.

Renowacja kościoła

Począwszy od końca XIX w. parafialna świątynia była poddawana wielu zabiegom renowacyjnym. W 1896 r. w okresie probostwa ks. Wojciecha Rogoziewicza przebudowano okna - z małych półksiężycowych na duże o podłużnych ramach żelaznych. W 1901 r. od uderzenia pioruna została uszkodzona wieża i spaliły się feretrony. Koszty odbudowy zniszczeń w znacznej mierze pokryła uszewsko-zawadzka Polonia. W roku 1903 zakupiono nowe organy. Pierwszej renowacji ołtarzy dokonał w 1905 r. bocheński malarz Michał Tarczałowicz pod kierunkiem prof. Józefa Mikulskiego, artysty malarza Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1908 r. zakupiono dwa dzwony, które zostały zniszczone w 1918 r. przez wojska niemiecko - austriackie i zakupione ponownie siedem lat później. Pod koniec lat 40 wybudowano nową sygnaturkę, odnowiono organy, sprawiono żelazne balaski pod wielki ołtarz oraz wyłożono kościół nową tarasową posadzką. Odmalowano i odnowiono także kościół. Parafianie z Zawady Uszewskiej pokryli koszty renowacji ołtarza Matki Bożej, a ołtarza św. Józefa ci wierni, którzy nosili imię patrona. W latach 1942 - 1945 za probostwa ks. Michała Wielińskiego miała miejsce kolejna konserwacja wnętrza kościoła, którą kierował artysta malarz Jan Witkowski. Odmalowano wówczas ściany i ołtarze. Przejawem dużej odwagi i patriotyzmu było wymalowanie na ścianie balkonu chóru godła polskiego.
W okresie probostwa ks. Kazimierza Soi pokryto blachą cynkową wieżę i wieżyczkę kościelną, zakupiono nowy dzwon o wadze 239 kg, gdyż stary pękł. Nosi on imię Kazimierz, a napis na nim brzmi: „Miłosierdzie, błogosławieństwo i pokój wydzwaniać będę dla wszystkich parafian Uszewskich, którzy mnie ufundowali". W roku 1955 rozpoczęto elektryfikację kościoła. Zakupiono 2 konfesjonały i główne drzwi do świątyni. Kolejny okres przedsięwzięć inwestycyjnych przypadł na okres probostwa ks. Jerzego Rudnika. Za jego kadencji zostały zakupione dwa nowe dzwony. Większy o wadze 577 kg nosi imię 'Maryja" i widnieje na nim napis: „Na podziękowanie Matce Najświętszej za wszystkie otrzymane łaski w pierwszym tysiącleciu chrześcijaństwa w Polsce - wdzięczni mieszkańcy parafii Uszew ufundowali ten dzwon". Mniejszy o imieniu "Florian" posiada napis: „Na podziękowanie św. Florianowi za opiekę nad kościołem i parafią - wdzięczni mieszkańcy Uszwi." Konsekracja obu dzwonów z udziałem ks. bpa Piotra Bednarczyka odbyła się 7 maja 1972 r. Staraniem ks. proboszcza Jerzego Rudnika w świątyni założono także instalację grzewczą /1978 r./ i wykonano ogrodzenie wokół kościoła / 1985-1986/.
Ostatnie prace konserwatorskie rozpoczęły się z inicjatywy obecnego proboszcza ks. Jana Kudłacza. Dzięki jego zaangażowaniu i dobrej woli parafian w wizerunku kościoła parafialnego i jego otoczeniu zaszły duże zmiany. W latach 1998-2000 została odremontowana wieża kościelna, którą podobnie jak kościół pokryto blachą miedzianą, ponadto świątynię odwodniono oraz przeprowadzono prace osuszające mury. W latach 2001-2002 polichromia kościoła i ołtarze poddano zabiegom konserwacyjnym. Został również ufundowany marmurowy ołtarz posoborowy i ambonka. W 2003 r. położono posadzkę z granitu brazylijskiego. Rok później wstawiono nowe ławki i odnowiono elewację ścian zewnętrznych. W 2005 r. został wykonany nowy chodnik procesyjny wokół kościoła, zrobiono podświetlenie świątyni oraz założono instalację alarmową. W 2006 r. zainstalowano elektryczny napęd dzwonów na wieży kościelnej.W roku 2014 kościół przyozdobiły witraże w nowych oknach (z 2012 r.) Współczesne postacie w witrażach – św. Jan Paweł II, św. Faustyna, Bł. Roman Sitko i bł. Karolina Kózka – nadały kościołowi nowy wyraz. W 2016 r. założono nowe ogrzewanie elektryczne, które zapewnia odpowiednie warunki ochrony zabytkowego wyposażenia kościoła.

Źródło: Roman Sady, Uszew - z dziejów wsi, klucza i gminy, Kraków 1999 r.

Kościół parafialny jest budowlą barokowo - klasycystyczną o figuralnej i ornamentalnej polichromii. To obiekt jednonawowy, z węższym prostokątnym prezbiterium, przy którym po stronie północnej znajduje się niewielka, również murowana zakrystia, i z wieżą nadbudowaną nad zachodnią częścią nawy, z dwoma pomieszczeniami po bokach oraz z kruchtą po stronie południowej. Jego wnętrze nakrywają żaglaste sklepienia wsparte na gurtach spływających na przyścienne filary, pomiędzy którymi znajdują się płytkie wnęki na pomieszczenie bocznych ołtarzy. Natomiast chór muzyczny podparty został dwoma prostymi filarami. Prezbiterium i nawę nakrywają dość płaskie dachy siodłowe. Natomiast wieżę wieńczy ośmioboczna nastawa z barokowym baniastym hełmem. Całość bryły dopełnia niewielka wieżyczka na sygnaturkę.
Kościół jest otoczony kamiennym murem. Przed głównym wejściem usytuowane są figury św. Apostołów Piotra i Pawła oraz św. Floriana.

Ołtarz głównyz XIXw. W centralnym miejscu znajduje się zasuwany obraz Ukrzyżowania oraz obraz patrona parafii św. Floriana, a w górnej części obraz Świętej Trójcy. Ołtarz zdobią cztery figury niewiast przedstawiające cnoty kardynalne: roztropność, sprawiedliwość, wstrzemięźliwość i męstwo. Całość jest zwieńczona krzyżem.

Ołtarz bocznyznajdujący się po prawej stronie z figurą Najświętszego Serca Pana Jezusa i zasuwanym współczesnym obrazem Jezusa Miłosiernego ufundowanym w 2002 r. W górnej części umiejscowiony jest obraz św. Michała Archanioła. Obok ołtarza znajduje się XIX-wieczna chrzcielnica.

Ołtarz bocznyz XIXw., znajdujący się po lewej stronie kościoła z obrazem św. Antoniego. Po obu jego stronach umiejscowione są figury św. Jakuba Apostoła i św. Rocha, a w zwieńczeniu św. Franciszka z Asyżu.

Ołtarz bocznypo lewej stronie kościoła z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem i zasuwanym obrazem Matki Bożej Różańcowej, wykonany w stylu barokowym. Pochodzi z XVIII w. i jest najstarszym ołtarzem w świątyni. Z obu jego stron usytuowane są figury aniołów. Po prawej stronie ołtarza znajduje się figura św. Józefa.

Obraz Matki Bożej z DzieciątkiemJak podaje akt wizytacji biskupiej z roku 1730 obraz mieścił się najpierw w ołtarzu głównym pierwszego kościoła w Uszwi, pochodzącego z XIV w. i był powszechnie uważany za łaskami słynący. W powyższym dokumencie jest także wzmianka o wotach. Drugim tekstem źródłowym mówiącym o tym obrazie jest akt wizytacji z 1748 r. Czytamy w nim: "Główny ołtarz z obrazem przedstawiającym Najświętszą Maryję Pannę w srebrnej sukience jest czczony przez lud jako łaskami słynący. Jest on zakrywany przez inny obraz". Wszystko na to wskazuje, że ten obraz zachował się do dziś. W obecnym kościele, wybudowanym 1806 r., umieszczono dawny główny ołtarz w nawie, jako boczny, a w nim znajduje się ten sam co dawniej obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Ma kształt elipsy o wymiarach: 90 x 70 cm, wykonany jest na desce, przy czym tylko twarze i dłonie są malowane, obie postacie i korony wykonane reliefowo w drewnie. Tło wypełnia ukośna kratka z rozetami na przecięciu listewek, zaś pola powstałych w ten sposób rombów są srebrzone, imitujące lustra. Obraz ma więc charakter regencyjny, właściwy dla pierwszej ćwierci wieku XVIII.Źródło: Ks. Władysław Szczebak, Zapomniane sanktuaria Diecezji Tarnowskiej, 1983 r.

Rokokowa ambonaz XIXw. umiejscowiona obok ołtarza Matki Bożej z figurą Chrystusa Dobrego Pasterza, na którą wchodzi się od zakrystii.

Witraże w kościele parafialnym św. Floriana w Uszwi

Witraże do kościoła parafialnego w Uszwi zostały zaprojektowane przez p. Piotra Ostrowskiego i wykonane w Krakowskim Zakładzie Witraży S.C. Żeleński techniką tradycyjną z ręcznie krojonego szkła, które zostało pomalowane, wypalone, patynowane, a następnie połączone ołowiem. Tłem wszystkich witraży są elementy dekoracyjne znajdujące się w barokowym ołtarzu Matki Bożej, dzięki czemu została zachowana jednolitość stylu wnętrza kościoła.

Witraże przedstawiają postacie współczesnych świętych i błogosławionych, którzy są związani z naszym regionem i z życiem tutejszej parafii.

Bł. ks. Roman Sitko - męczennik z czasów II wojny światowej, zginął zamęczony 12.10.1942 r. w obozie w Oświęcimiu, beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II w 1999 r. w grupie 108 męczenników II wojny światowej.

Witraż znajduje się w prezbiterium obok wizerunków dwóch innych męczenników: św. Stanisława ze Szczepanowa, św. Andrzeja Boboli oraz patrona kościoła św. Floriana w głównym ołtarzu. Postać błogosławionego jest związana z naszą parafią. Gdy ks. Roman Sitko pełnił funkcję rektora Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie, do kapłaństwa przygotowywali się : późniejszy ks. Stanisław Panek z Zawady Uszewskiej oraz Grzegorz Bystroń z Uszwi. Ten ostatni skierowany przez Niemców do przymusowych prac w trudnych, zimowych warunkach zachorował i zmarł w 1942 r., nie doczekawszy święceń kapłańskich.

Św. s. Faustyna Kowalska

Witraż jest pamiątką peregrynacji Obrazu Jezusa Miłosiernego oraz relikwii Apostołki Miłosierdzia w naszej parafii 26-27 lipca 2014 r.

Św. Jan Paweł II

Witraż stanowi wotum za kanonizację Papieża - Polaka oraz jest pamiątką nawiedzenia jego relikwii podczas peregrynacji Obrazu Jezusa Miłosiernego w naszej parafii 26-27 lipca 2014 r.

Bł. Maria Teresa Ledóchowska - patronka misji, założycielka Zgromadzenia Sióstr Misjonarek św. Piotra Klawera, związana z Lipnicą Murowaną.

Witraż od strony południowej, czyli od Lipnicy Murowanej, jest akcentem misyjnym w naszym kościele. Z Uszwi pochodzi misjonarz o. Jan Smaluch SSCC, który ponad 30 lat pracował w Demokratycznej Republice Konga oraz s. Salvatoris Smaluch ze Zgromadzenia Sióstr Świętego Józefa pełniąca posługę misyjną w Brazylii. Postać błogosławionej jest także bliska proboszczowi parafii ks. prałatowi Janowi Kudłaczowi, który został wyświęcony na kapłana rok po beatyfikacji Marii Teresy Ledóchowskiej i przez 11 lat pracował jako misjonarz w Kongu - Brazzaville.

Bł. Karolina Kózka- męczennica pochodząca z Wał-Rudy koło Radłowa, patronka polskiej młodzieży; sanktuarium bł. Karoliny Kózki znajduje się w Zabawie.

Witraż od strony północnej kościoła, czyli od Wał – Rudy jest pamiątką jubileuszu 100-lecia męczeńskiej śmierci błogosławionej Karoliny obchodzonego w 2014 r.

Niech Święci i Błogosławieni z witraży będą natchnieniem i przewodnikami na drogach do świętości uszewskich parafian.